آب سخنم روان که مي خواهم نيست / شايسته به هر زبان که مي خواهم نيست / از گفت و شنيد و خواندنِ آن هستم / شرمنده ، چنان که مي خواهم نيست

كساني كه اهل فن خطابه اند ، از به كار بردن تمثيلات و تشبيهات در گفتار خود ابايي ندارند .

آنها به خوبي دريافته اند كه استفاده از تشبيه و تمثيل در بيان ، گذشته از اين كه به زيبايي

كلام مي افزايد ؛ در تفهيمم و تفهّم مطلب به مخاطب كمك شاياني مي كند .

از ميان سخنوران و خطابه پردازان معاصر ، « حضرت آية الله محي الدين حائري شيرازي » اقبالي ويژه در به كار بردن زيور هاي سخن در كلام و گفتار ،  از جمله تشبيه و تمثيل دارد .

ايشان كتابي تحت عنوان « تمثيلات » در دو جلد تدوين و منتشر نموده اند ؛ كه حاوي تمثيل هاي زيبا و خواندني در حوزه ي اخلاقي ، عرفاني ، اجتماعي و ... است .  مطالعه ي  اين كتاب به  ادب دوستان و قلمزنان و كساني كه دستي در سخنراني دارند پيشنهاد مي گردد .

در زير دو تمثيل منتخب ، از كتاب مزبورآمده است . اميدوارم كه مفيد فايده باشد .

      اندازه ي شوخي

نمك و غذا

مزاحي كه ائمه ي ما ( عليهم السلام ) داشتند اندك بود؛ مثل نمك ، مزاح هايي كه ما مي كنيم ، نه مثل يك ذره نمك ، بلكه مثل يك قاشق نمك است ، آن هم نمك هايي درشت و نسابيده كه دهان طرف را مي گيريم و نمك توي دهانش مي كنيم . بعد هم مي گوييم دهنش را ببندد و اين را قورت دهد . نمك وقتي زياد شد مي كُشد ، وقتي كم باشد غذا را خوشمزه مي كند . خوش برخوردي و خوش اخلاقي تا حدي كه زندگي را خوش طعم كند خوب است . اگر خواست بيشتر بشود ديگر ضايع مي شود .

فرض كنيد بچه اي غذايي را كه كم نمك بوده اصلا" نتوانسته بخورد .مادرش آمده نمك را نشانش داده ، يك خرده نمك داخلش ريخته خوشمزه شده است . مي گويد حالا كه مادرم اينقدر نمك ريخت اينقدر خوشمزه شد ، دفعه ي ديگر براي اين كه غذا خوشمزه تر بشود يك قوطي نمك را در غذا مي ريزد . وقتي مي آورد ، مي بيند ديگر اصلا" نمي شود خورد .مواظب باشيد بعضي چيزها كمش خوب است ، زيادش خوب نيست .

 

   اهميت نماز

چاه و طناب

  اگر كسي در ته چاهي كه صد متر عمق دارد ، باشد يك طنابي به دستش دهند و او را تا پنجاه متري بالا بكشند ، يعني پنجاه متر مانده تا برسد بالا، پنجاه متر هم زير پاي اوست .اين طناب براي آن شخص چقدر اهميت دارد ؟ اگر اين طناب شل بشود ، از بالا پرت مي شود پايين . اين طناب ، بند جان او است .

نماز مثل همان طناب است ، براي آنها كه مي دانند كجاي عالمند آن كسي كه يك متر با آن طناب آمد بالامي گويد اگر طناب پاره شد فقط يك متر سقوط مي كنم .خيلي خطر ندارد ، ممكن است كمي پايم درد بگيرد . امّا حضرت امام علي عليه السلام كه 99 متر آمده و آن بالا بالاست ، مي گويد من اگر اين طناب را رها كنم ، صد متر مي اُفتم .اين است كه بيشتر مي ترسد .آنها كه بالا هستند به اين طناب اهميت بيشتري ميدهند ، خيلي سفت تر آن را مي گيرند . امّا آنها كه پايين هستند ، برايشان اهمّيّتي ندارد كه محكم بگيرند كسي كه ته چاه خوابيده اگر طناب از دستش هم در رفت ، عيبي ندارد ، شايد متوجه هم نشود .هر چه از ته چاه فاصله بگيرد و بالاتر بيايد اهميت اين طناب بيشتر مي شود و آن را محكمتر مي گيرد .